Voor plezier en eenvoud in de natuurlijke moestuin
Stilaan begint de moestuin leeg te geraken. De aardappelen worden geoogst, de pompoenen worden binnen gehaald. Wat overblijft is een bedje met wat kolen, enkele rijtjes bieten en wortelen. In de rest van de moestuin rukt het onkruid op, en ziet de tuin er verwaarloosd uit.
Om dit op te lossen wordt in heel veel moestuinen in de herfst de grond al gespit. Hierdoor wordt alle onkruid ondergewerkt en ziet alles er terug piekfijn uit.
Denkt men …
Het is in de gedachten van mensen momenteel niet echt een moment om te beginnen met een nieuwe moestuin. De herfst wordt geassocieerd met het einde van tuinieren, het voorjaar is het moment bij uitstek voor mensen om massaal naar buiten te trekken en in de moestuin te beginnen.
En toch is het voor een natuurlijke moestuin heel belangrijk om een goede basis te leggen in het najaar. De aanleg van een nieuwe moestuin moet zelfs starten in het najaar. Je haalt er zoveel voordelen uit als je een halfjaar vroeger begint, dat je zot zou zijn om het niet te doen 🙂 .
Daarom starten onze jaarcursussen in het najaar, en daarom werken wij altijd nog hard in de maanden oktober – november. Je legt dan eigenlijk de basis voor het volgende jaar. Doe je het goed in het najaar, dan bespaar je jezelf veel werk in het voorjaar en heb je meer tijd voor de echt belangrijk dingen: planten, zaaien en genieten van je tuin!
Je merkt het heel goed ondertussen, de zomer is voorbij. De dagen korten snel, ‘s morgens is het behoorlijk fris en de bomen hun bladeren beginnen op sommige plaatsen al te verkleuren door de lange, droge zomer.
Uit mijn vorige carrière bij een tuincentrum, weet ik dat bij mensen stilaan de drang opkomt om in de tuin hagen en bomen te gaan aanplanten. Eens de eerste bladeren vallen, is het moment aangebroken.
Of het beter is om in het najaar of in het voorjaar aan te planten is al een hele discussie op zich, met voor elk seizoen bepaalde voor- en nadelen. Maar daar wil ik het vandaag niet over hebben. Waar ik mij soms een beetje druk in maak, is het advies om bij het planten van een boom extra schimmels, nl. mycorrhiza te doen.
Ik weet dat er argumenten zijn om dit te doen (ook binnen permacultuur), maar het is volgens mij eerder een verkooptruc dan iets wat echt noodzakelijk is bij het planten van een boom.
Op Yggdrasil zijn we sinds enkele jaren van het kweken van groenten op een natuurlijke manier, overgeschakeld naar het overdragen van onze kennis over natuurlijk tuinieren.
Ons oorspronkelijk systeem laten we zien, permanente bedden met veel organisch materiaal, met daarnaast ook enkele andere manier van kweken. Onder andere een moestuin in een boomstructuur of een moestuin met een bodembedekking van houtsnippers, stro of een levende mulchlaag van klaver.
De houtsnippers die we gebruiken komen van onze eigen houtkanten, maar voor het stro moesten we toch terugvallen op gangbaar stro. Dit dus met eventuele residu’s van sproeimiddelen.
Ik ging er altijd vanuit dat deze resten zeer beperkt zijn, zeker omdat het enkel over stro gaat en het in de herfst wordt aangebracht. Hierdoor heeft het bodemleven heel de winter tijd om zijn ding te doen en is er al redelijk wat omgezet en afgebroken tegen dat het groeiseizoen aanbreekt.
Maar toch is het verre van ideaal. Er wordt toch behoorlijk wat afgespoten met fungiciden en groeiremmers.
Mulchen is heel belangrijk, zowel voor het opbouwen van de bodemstructuur, het voeden van het bodemleven als voor het toevoegen van voedingsstoffen. En een heel belangrijk voordeel merk je dit seizoen, het beperkt de verdamping van de bodem en verbetert de opname van de – weinige – regen.
Het zorgt er dus voor dat je bodem langer vochtig blijft en het houdt de bodemtemperatuur constanter waardoor je planten veel minder last hebben extreme hitte.
Maar het is dikwijls, zeker in het begin van je carrière als natuurlijke moestuinier, niet eenvoudig om voldoende muchmateriaal te vinden om al je bedden te bedekken.
Ik raad dikwijls smeerwortel, haagsnoeisel of engelwortel aan, maar je moet natuurlijk plaats hebben om deze planten te zetten. Een mogelijk mulchmateriaal dat de meeste mensen al in de tuin hebben roept bij veel mensen weerstand op, maar is dit terecht?
Ik heb al vele malen geschreven over smeerwortel (Symphytum) en dan meer specifiek over de uplandicum. Het is in mijn ogen heel belangrijk om deze hybride in je tuin te gebruiken.
Vaak lees ik dat mensen de gewone smeerwortel uit een wegkant of bos gaan halen, en dat is op zich geen probleem. Deze soort smeerwortel wordt echter wel een probleem in je tuin. De gewone smeerwortel heeft fertiele bloemen en vormt dus zaad dat zich goed en vlot verspreidt.
Als je de gewone smeerwortel laat doen, laat bloeien en zich uitzaaien dus, dan heb je na enkele jaren een tuin vol met smeerwortel, en nauwelijks nog plaats voor je groenten. En dat is niet de bedoeling natuurlijk.
Soms zijn beelden oneindig veel duidelijker en veelzeggend dan woorden.
Soms is het verschil tussen direct mulchen en het ‘vergeten’ redelijk pijnlijk 🙁 .
Aaaahh … Die slakken toch. Elk voorjaar zijn er talloze mails met vragen over slakken, hoe deze te voorkomen of bestrijden zijn, waarom die toch komen, waarom ze de sla opeten, …
En elk voorjaar zijn er ook diverse artikels die oplossingen en methodes aanbieden die de slakkendruk draagbaar kunnen maken. Dat iedereen direct begint te adviseren om ze te bestrijden bezorgt mij telkens weer de kriebels.
Maar waar ik echt ambetant van word, is dat heel vaak mulch als de schuldige voor de vele slakken wordt aangeduid. Ik zie elke dag op Yggdrasil dat dat gewoon niet juist is. En ik hoor van veel cursisten die een tijdje bezig zijn en werken volgens onze manier dat ook zij na enkele jaren geen problemen meer hebben met slakken.
Mulch is dus niet de oorzaak van veel slakken! Waarom zou het ook?
Net als vorige keer heb ik een prangende vraag binnen gekregen in mijn mailbox:
Beste,
ik ben met volle goesting gestort op uw tips. 3 permanente bedden gemaakt en gevuld met 15 cm compost. 1 van de bedden heb ik gevuld met eigen compost, de andere 2 met compost van het containerpark.
In bed met ‘eigen compost’ komen mijn erwten bijna allemaal uit. maar in de 2 andere bedden met ‘containerpark compost’ heb ik wortelen gezaaid (mooie week van de paasvakantie), rode biet en prinsessenboontjes. Maar helaas … geen wortelen en rode biet te zien!
Mijn schoonmoeder komt nu af …. ‘k heb het je gezegd hé, da zal niet lukken met compost.
Hoe komt het? En hoe kan ik ervoor zorgen dat ik toch nog kan moestuinieren deze lente/zomer?
Volgende vraag kwam een tijdje geleden binnen in mijn mailbox:
Het was al jaren een grote wens van mij; een grote hoeveelheid goede compost voor mijn tuin! Maar het maken van compost ging langzaam en voldeed niet aan de vraag. Via de informatie van jou in de cursus en bij je ouders, hebben wij samen met buren vorige week een grote lading (6 kuub) compost besteld die geleverd werd uit België, wij zijn zeer content!
Heel wat spierballen rijker (na het verplaatsen van pakweg 45 kruiwagens met compost naar de tuin) sta ik voor de volgende uitdaging. Hoe kom ik nu straks aan die hoeveelheid mulch die ik nodig heb? Ik heb een aantal smeerwortelplanten bij jullie gekocht, maar de tuin is niet zo groot (zie foto) en het ‘maken’ van voldoende mulch vormt voor mij op dit moment een uitdaging, althans dat denk ik. Misschien moet ik dan met stro gaan werken? Die ik er later weer afhaal als ik ander materiaal heb, misschien?
Het zou mooi zijn om ook het mulchen en het mulch materiaal harmonisch uit de eigen tuin te kunnen laten voorkomen.
Ik heb je blogposts er op nagekeken, maar heb geen stukje kunnen vinden waar je hier specifiek op in gaat – misschien zie ik iets over het hoofd. Zou je hier misschien een keer een stukje over willen schrijven? Ik zou er in ieder geval heel blij mee zijn!