Podcast: Je Eigen Perfecte Tuin

51. Blad Is Een Zalig Mulchmateriaal Maar ...

Play Episode


Pause Episode

Mute/Unmute Episode


Rewind 10 Seconds

1x

Fast Forward 30 seconds

00:00
/

15:00

Share

Link

Embed

In deze podcast wil ik het graag hebben over mulchen met blad. Mulch met blad is ideaal in deze periode. Het valt binnenkort massaal van de bomen, is gratis en steeds vernieuwd. Voor wie nog niet met mulchen aan de slag is, is dit eigenlijk een perfecte kans om te starten. Het materiaal ligt letterlijk voor het grijpen.

Blad

Mulchmateriaal vinden kan soms een uitdaging zijn, vooral als je een grote tuin hebt of een tuin die in verhouding groot is ten opzichte van de beschikbare bronnen. Vaak moet je materiaal bijkopen of ergens ophalen, en dat kost tijd, moeite en geld. Blad is in dat opzicht een van de eenvoudigste manieren om een groot oppervlak te bedekken. Het kan vrij eenvoudig verzameld worden, zelf geproduceerd worden in je tuin, of opgehaald bij buren, vrienden of andere betrouwbare bronnen. Daarbij heeft het nog een enorm voordeel: het blijft lang liggen.

Het doel van mulch in deze periode is dat de bodem bedekt blijft tot het voorjaar. Bij ons proberen we de bodem bedekt te houden tot april, want pas eind april of begin mei starten we met zaaien en planten. Voor wie eerder wil beginnen, bijvoorbeeld in maart, is het misschien nodig om minder dik te mulchen, maar ook dan is blad een uitstekende manier om de bodem te beschermen tijdens de wintermaanden. Al het andere groenmateriaal, zoals gras, zal veel sneller vergaan. Stro blijft wel liggen, maar is minder courant beschikbaar en niet altijd gratis. Blad biedt dus een perfect compromis: het is overvloedig aanwezig, gratis en verteert langzaam.

Veel voordelen

De traagheid van de vertering van blad heeft verschillende oorzaken. Ten eerste bevat blad veel koolstof en stevige verbindingen die moeilijk door het bodemleven afgebroken worden. Ten tweede wordt de afbraak vertraagd doordat mulchen meestal in het najaar en de winter gebeurt, wanneer het bodemleven minder actief is. Tegelijkertijd biedt blad, ondanks dat het vooral uit bruin materiaal bestaat, een verrassend groot aanbod aan voedingsstoffen. Het bevat stikstof, fosfor, kalium, calcium, magnesium en zwavel – de klassieke macro-elementen die we ook kennen van chemische meststoffen. Daarnaast zijn er tal van sporenelementen aanwezig, zoals ijzer, mangaan, zink, koper, boor, molybdeen, chloor, nikkel, selenium en silicium.

Wat blad extra interessant maakt, is dat er ook allerlei organische verbindingen aanwezig zijn, zoals flavonoïden, fenolen en tannines. Deze stoffen geven blad de typische herfstverkleuring, maar vertragen ook de vertering en leveren het bodemleven een breed spectrum aan voedingsstoffen en bouwstoffen. In vergelijking met ander mulchmateriaal is de diversiteit aan voedingsstoffen bij blad ongeëvenaard.

Een andere belangrijke reden waarom wij graag met blad mulchen, is dat bomen diep wortelen. Ze halen voedingsstoffen uit dieper gelegen lagen in de bodem, die vaak nog niet zijn uitgeput. Dat is anders dan bij veel eenjarige of oppervlakkig wortelende planten. Vaak zijn de bovenste lagen van tuingrond, zeker wanneer er eerder groenten of gras hebben gestaan, uitgeput en bevatten ze slechts een beperkt spectrum aan voedingsstoffen. Mulchmateriaal uit oppervlakkige planten kan die tekorten niet aanvullen, maar blad van bomen wel.

Op die manier levert mulchen met blad een veel grotere diversiteit aan voedingsstoffen aan de bodem. Het stimuleert het bodemleven, verbetert de structuur en zorgt ervoor dat je tuin in het voorjaar een veel rijkere en gezondere bodem heeft. Het blijft lang liggen, de bodem wordt beschermd tegen uitdroging en temperatuurschommelingen, en het biedt een zeer divers pakket aan voedingsstoffen.

Waar blad verzamelen

De eerste en meest voor de hand liggende plek is je eigen tuin. Als je bomen of struiken hebt, is dat vaak het makkelijkste. Verzamel het blad vooral op plekken waar je het anders zou verwijderen. Zo voorkom je dat het op een plaats terechtkomt waar het geen functie heeft of problemen kan veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan een hoek van de tuin waar blad zich ophoopt, of plekken bij een hek of terras waar het anders weggeruimd zou worden.

Vermijd paden, bestrating of andere plekken waar het blad problemen kan veroorzaken. Onder fruitstruiken kan het beter blijven liggen, omdat het daar al een natuurlijke mulchfunctie vervult en de voedingsstoffen direct door de plant gebruikt kunnen worden in het voorjaar.

Blad uit bossen is geen goed idee. Het is verleidelijk, maar je wilt niet de bodem van een natuurlijk ecosysteem uitputten om je eigen tuin te verbeteren. Verzamel alleen blad op plekken waar het anders zou worden verwijderd of weggegooid, zoals bij buren, vrienden of tuinaanlegbedrijven. Tuinaanleggers verzamelen vaak grote hoeveelheden blad tijdens onderhoud in het najaar. Als je dat kunt gebruiken, bespaart dat werk en materiaal, en het is duurzaam.

Let op voor blad langs de straat

Langs de straat kan blad ook een bron zijn, bijvoorbeeld uit bladkorven die de gemeente plaatst voor verzameling. Hier geldt wel voorzichtigheid. Blad langs drukke straten kan vervuild zijn door verkeer. Uitlaatgassen, slijtage van banden en metaaldeeltjes kunnen op het blad terechtkomen. Bij rustige straten of waar bomen ver van de weg staan, is het risico veel kleiner. In dicht begroeide straten of op drukke wegen kan het bladerdek vervuiling vasthouden, waardoor het blad minder geschikt is voor gebruik.

Het is dus een afweging: hoeveel verkeer is er, heb je andere bronnen beschikbaar, en kun je misschien vragen of buren hun blad afstaan voordat het naar de straatkant gaat? Onderzoek wijst uit dat de vervuiling van straatverkeer vaak lokaal blijft en nauwelijks in achtertuinen terechtkomt. Toch blijft voorzichtigheid geboden, en als er alternatieven zijn, verdient die voorkeur.

Tips voor gebruik en voordelen

Mulchen met blad heeft veel voordelen. Het beschermt de bodem, vermindert vochtverlies, voorkomt erosie en stimuleert het bodemleven. Bovendien verteert het langzaam, waardoor er een continue toevoer van voedingsstoffen is gedurende de winter en vroege voorjaar. Het diverse spectrum aan macro- en micro-elementen ondersteunt gezonde plantenontwikkeling en draagt bij aan een veerkrachtige bodem.

Als je nog niet met blad mulcht, begin dan met een klein stukje tuin. Observeer hoe de bodem verandert in het voorjaar. Je zult merken dat de structuur verbetert, het bodemleven actiever wordt en je planten gezonder groeien. Voor wie al ervaring heeft met mulchen, bevestigt dit de enorme voordelen van blad.

Het belangrijkste bij het verzamelen van blad is bewustzijn en zorgvuldigheid. Kies de juiste bronnen, gebruik het materiaal op plekken waar het nuttig is, en vermijd vervuilde of ongeschikte bronnen. Op die manier kun je optimaal profiteren van alles wat blad te bieden heeft.

Blad is dus niet zomaar een afvalproduct; het is een waardevol en veelzijdig mulchmateriaal. Het beschermt, voedt en stimuleert je bodem. Door verstandig te verzamelen en te gebruiken, kun je de gezondheid van je tuin aanzienlijk verbeteren.

Kortom, mulchen met blad is eenvoudig, effectief en duurzaam. Het biedt een rijke voedingsbodem, beschermt de bodem gedurende de winter, en zorgt in het voorjaar voor een gezonde en vruchtbare tuin. Probeer het eens, en je zult merken hoe groot het verschil kan zijn.

Wat je hierboven leest, is een transcriptie van de podcast. Deze tekst bevat de hoofdpunten van de opname, maar is altijd beknopter dan het origineel. Wil je het volledige verhaal, met alle details, dan kan je best de opname bovenaan beluisteren!

Wil je het in je auto, tijdens het sporten of tuinieren beluisteren, dan is het misschien handig om dit via mijn Spotify-kanaal te doen: Je Eigen Perfecte Tuin

Podcast: Je Eigen Perfecte Tuin

49. Is Mulchen Te Combineren Met Je Teeltwisseling?

Play Episode


Pause Episode

Mute/Unmute Episode


Rewind 10 Seconds

1x

Fast Forward 30 seconds

00:00
/

13:41

Share

Link

Embed

Niet zo lang geleden was er een reactie op een podcast die verschenen was, en het ging over mulchen.

De vraag gaat als volgt: ik heb al veel gelezen over mulchen met bladgroen van geoogste groenten. Normaal moet je roteren met verschillende soorten groenten doorheen de jaren, maar als je dezelfde groenten gebruikt om te mulchen, is dat dan verschillend van het opnieuw inzaaien van die groenten op dezelfde plaats? Heeft dit dan geen invloed?

En dat is een interessante vraag, waarvan ik vermoed dat er wel meerdere mensen met zulke vragen rondlopen. Daarom wil ik in deze podcast daar graag een antwoord op geven.

Waarom teeltwisseling?

Misschien beginnen met de vraag waarom we eigenlijk roteren met groenten, waarom we wisselteelt toepassen. Het idee daarachter is voornamelijk dat je ervoor gaat zorgen, of probeert te zorgen, dat je de bodem niet uitput door altijd dezelfde groenten op dezelfde plaats te kweken, en ook dat er geen opbouw is van bodemplagen. Dat zijn toch twee belangrijke factoren of redenen waarom men dit doet.

Uitputten van de bodem: als je altijd dezelfde groenten op dezelfde plaats gaat kweken, nemen die altijd dezelfde soorten voedingsstoffen op. Na verloop van tijd raken die uitgeput in die bodem, en dat is uiteraard een probleem. Die mineralen moet je dan aanvullen, maar dat is niet zo evident.

Bodemplagen: als je een lange tijd op dezelfde plek dezelfde groenten kweekt, die gevoelig zijn voor dezelfde plagen, dan bestaat de kans dat je na verloop van tijd een populatie opbouwt waar je planten echt last van krijgen.

Denk aan knolvoet bij bijvoorbeeld kolen, denk aan de plaag bij aardappelen, en zo zijn er nog een heleboel ziektes die kunnen optreden als je die planten elk jaar op dezelfde plaats kweekt. Dus op zich lijkt het wel logisch dat je dat niet doet en dat je dus wisselteelt toepast. Is dat effectief wel zo? In onze ervaring niet.

Intensief combineren

Wij werken op een andere manier. Wij combineren heel intensief, waardoor je eigenlijk alles verspreidt over je tuin en je uiteindelijk ook een soort van wisselteelt toepast, maar zonder daar nauwgezet naar te kijken. Je maakt elk jaar opnieuw combinaties, een vijftal tot meerdere soorten per stukje van je bed.

We kijken niet, als je onze manier van combineren nog niet kent, naar welke goed en slecht samengroeien, maar naar vier verschillende factoren: het volume van de plant onder- en bovengronds, de kleur van de plant, de geur van de plant, en de textuur van de bladeren en andere onderdelen. Dat zijn de factoren waarnaar wij kijken, en dat zorgt ervoor dat je heel veel voordelen bekomt.

Je zorgt dat je planten dichter bij elkaar kan kweken, omdat je verschillende volumes benut, zowel onder- als bovengronds. Je zorgt dat verschillende kleuren gemengd raken, zodat ze minder vindbaar zijn voor plagen, en je zorgt dat geuren gemengd zijn, ook weer om te voorkomen dat ze snel gevonden worden.

En als laatste: die combinatie van verschillende texturen zorgt ervoor dat een plaaginsect dat zich ergens gevestigd heeft, zich niet gemakkelijk verspreidt, omdat er overal rond andere soorten planten staan die niet aantrekkelijk zijn.

Geen sprake van uitputting

Wij doen dat al vele jaren, en heel veel mensen doen dat ondertussen ook op een of andere manier vergelijkbaar met ons. Daaruit blijkt dat het perfect mogelijk is, en dat je op die manier ook geen rekening hoeft te houden met wisselteelt. Omdat je zoveel door elkaar zet, is er van uitputting geen sprake: je zet heel veel verschillende planten samen die allemaal verschillende soorten mineralen vragen op verschillende momenten. En omdat je ook heel veel verschillende soorten wortels in de grond hebt, krijg je ook geen problemen met plaagopbouw.

Dus het is niet per definitie nodig om je planten volgens wisselteelt te kweken, er zijn andere manieren die heel wat voordelen hebben. Maar laten we bij wisselteelt blijven. Als je groenten wilt roteren, dan merk je dat je elk jaar op die plek een andere soort groenten zet. En zoals ik al zei: groenten halen allerlei soorten voedingsstoffen uit de bodem, en als je geen wisselteelt toepast, zal je merken dat, als je grote blokken zet, die na verloop van tijd al die voedingsstoffen uit de bodem halen en die bodem tekorten gaat vertonen. Daarom doe je wisselteelt.

Mulchen haalt helemaal geen voedingsstoffen uit de bodem, het zorgt er juist voor dat er extra voedingsstoffen in de bodem terechtkomen en vormt een stimulans voor het bodemleven. Het zijn dus twee heel verschillende zaken.

Mulchen

Als je gaat mulchen met het materiaal dat je dat jaar gekweekt hebt, bijvoorbeeld met erwtenloof op diezelfde plek, dan maak je het volgend jaar erwten kweken niet moeilijker. De bodem reageert niet alsof er opnieuw erwten wordt gekweekt qua plaagopbouw, omdat je een ander proces in gang zet.

Planten halen voedingsstoffen uit de bodem,  hun wortels interageren met het bodemleven en eventueel schadelijke of niet-schadelijke schimmels. Mulchen daarentegen zorgt ervoor dat je je bodem afdekt, het bodemleven voedt en allerlei mineralen toevoegt.

Dat is een beetje het omgekeerde van wat planten doen, en het heeft geen directe negatieve interactie met bodemleven. Je stimuleert geen schadelijke schimmels. Dus dat is helemaal iets anders dan de planten zelf te telen. Als je bijvoorbeeld koolblad op de bodem legt, kan je denken: daar kunnen schimmels of plagen op komen. Maar dat materiaal verteert snel en verandert van structuur. Insecten of schimmels die op de levende plant voorkwamen, verdwijnen omdat hun gastmateriaal er niet meer is.

Groen materiaal is op enkele weken uitgedroogd en afgebroken, dus dat is geen enkel probleem. Je verlengt plagen of ziektes niet door te mulchen met plantenresten. Denk maar aan het koolwitje: dat legt geen eitjes op een blad dat al vier, vijf weken verteert op de grond. Er is dus geen enkele link tussen planten kweken op een plek en mulchen met dat materiaal als je kijkt naar ziekteopbouw of bodemuitputting.

Voordelen

Sterker nog: als je niet volgens wisselteelt werkt maar intensief combineert, met veel verschillende soorten door elkaar, reageert je bodemleven beter. Je stimuleert het sterker, omdat je een grotere diversiteit aan stoffen in de bodem brengt. Planten sturen via hun wortels suikers en exsudaten naar het bodemleven, en hoe diverser de plantenmix, hoe diverser en sterker je bodemleven.

Een blok van één soort planten geeft maar een beperkt soort exsudaten. Een mix van vijf, tien, twaalf soorten geeft een brede mix, bouwt een divers bodemvoedselweb op, en dat is robuuster. Het zorgt ervoor dat plagen en ongewenste schimmels zich moeilijker opbouwen, en sommige organismen gaan die zelfs actief bestrijden.

Dus als je afstapt van wisselteelt en naar intensieve combinatieteelt gaat, krijg je sowieso al veel minder last van plagen en ziektes. Als je daarbovenop ook nog mulcht en zo extra mineralen toevoegt, verrijk je je bodem nog meer en vergroot je de diversiteit aan voedingsstoffen. Dat heeft opnieuw een positief effect op het bodemleven en de structuur, waardoor planten zich optimaal ontwikkelen en sterker zijn tegen ziektes en plagen.

Zo krijg je een tuin, hoe raar dat ook klinkt, waar geen last is van plagen, bijna geen schimmels voorkomen en waar alles groeit zonder bemesting of bestrijding. Dus: probeer zoveel mogelijk te mulchen, probeer intensief te combineren en je zal merken dat je tuinervaring compleet verandert.

Conclusie

Als antwoord op de vraag: kan het kwaad om te mulchen met materiaal van de planten die er gegroeid hebben? Heeft dat invloed? Denkt je bodem dat je twee jaar na elkaar hetzelfde teelt? En beperkt dat je bodemgezondheid? Ja en nee. Het zal zeker invloed hebben op je bodemgezondheid, maar gegarandeerd een positieve. Het zal geen negatieve plaag- of ziekteopbouw veroorzaken. Integendeel, het zal je bodem beter ontwikkelen en je planten sterker maken het jaar daarna.

Wat je hierboven leest, is een transcriptie van de podcast. Deze tekst bevat de hoofdpunten van de opname, maar is altijd beknopter dan het origineel. Wil je het volledige verhaal, met alle details, dan kan je best de opname bovenaan beluisteren!

Wil je het in je auto, tijdens het sporten of tuinieren beluisteren, dan is het misschien handig om dit via mijn Spotify-kanaal te doen: Je Eigen Perfecte Tuin

Podcast: Je Eigen Perfecte Tuin

47. Komt Je Bodem Omhoog Na jaren Intensief Mulchen?

Play Episode


Pause Episode

Mute/Unmute Episode


Rewind 10 Seconds

1x

Fast Forward 30 seconds

00:00
/

15:31

Share

Link

Embed

Een vraag die regelmatig terugkomt, via mail of tijdens cursussen, is of je bodem niet omhoogkomt door al die compost en vooral door het vele mulchen dat we doen. Het is een uitgebreid antwoord om uit te leggen wat er precies gebeurt wanneer je dat allemaal toepast, en ik probeer dat in deze podcast te beantwoorden.

Een hogere tuin?

De angst dat je door constant compost toe te voegen en door voortdurend te mulchen je bodem zou ophogen en dat er zo een duidelijk hoogteverschil ontstaat met de rest van de tuin, is uiteraard niet onbegrijpelijk. Elk jaar leg je vijf, zes tot misschien wel tien of twaalf centimeter mulch aan. Je begint misschien zelfs met een dikke laag compost. Dan lijkt het logisch dat je denkt dat dit zich gaat opstapelen en dat je na verloop van tijd een verhoogde bodem krijgt. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je groentetuin opvallend hoger komt te liggen dan de rest van de tuin. Maar om je meteen gerust te stellen: wij werken al bijna dertig jaar op deze manier. We zijn toen begonnen met dikke lagen compost en sindsdien leggen we elk jaar opnieuw meerdere keren een dikke mulchlaag op onze bodem.

En als je al eens bij ons geweest bent, dan weet je dat je onze tuin niet met een ladder hoeft binnen te komen. Je merkt nauwelijks dat je van het gewone grasveld, waar nooit iets op gebeurd is, terechtkomt in het deel waar we al dertig jaar mulchen en waar we op het hoofdpad houtsnippers leggen. De houtkanten, de randen, de weide waar we nooit mulchmateriaal gebruiken, liggen allemaal even hoog als de rest van de tuin. Ook de stukken waar we gras afmaaien en nooit compost geven, liggen exact even hoog. Onze tuin is dus gewoon vlak. Je ziet nergens opvallende ophoging door al dat organisch materiaal dat we hebben toegediend. Zelfs op het einde van een pad waar we al vele jaren houtsnippers op gooien en dat overgaat in een graspad waar nooit iets van mulchmateriaal is gekomen, merk je helemaal geen verschil in hoogte.

Toch strooien we daar nu al bijna dertig jaar jaarlijks of tweejaarlijks een dikke laag houtsnippers. En telkens opnieuw verdwijnt dat, het wordt opgenomen. Waar dat precies naartoe gaat, wil ik hieronder uitleggen, want dat is bijzonder boeiend.

Charles Darwin en wormen

Het eerste dat ik wil vertellen heeft te maken met regenwormen en met Charles Darwin. Charles Darwin publiceerde in 1881 zijn laatste boek, The Formation of Vegetable Mold Through the Action of Worms. Daarin beschreef hij hoe regenwormen organisch materiaal verwerken, gangen maken in de bodem en tegelijk grond naar boven brengen. Iedereen die regenwormen in de tuin heeft, ziet de kleine hoopjes aarde die ze bovengronds achterlaten. Ze trekken niet alleen organisch materiaal naar beneden, maar brengen ook grond omhoog. Dat effect zorgt er bovendien voor dat stenen, maar ook muren en gebouwen, heel traag de bodem in zakken.

Wij hebben dat zelf ook duidelijk kunnen vaststellen. Stenen kasseien die aanvankelijk boven ons pad uitstaken, zijn in de loop van dertig jaar stilaan in de bodem verdwenen. Niet omdat onze bodem omhoogkwam, maar omdat regenwormen eronder zo actief zijn dat de draagkracht verminderde en de stenen langzaam wegzakten. Darwin beschreef ditzelfde proces al in zijn experimenten. Dat verklaart trouwens ook waarom archeologische vondsten vaak zo diep in de bodem liggen. Ze zijn niet bedolven onder lagen stof of aarde, maar heel geleidelijk weggezakt door de voortdurende activiteit van regenwormen en ander bodemleven.

Organisch materiaal als voedsel

Een tweede reden waarom het lijkt alsof je bodem wat omhoogkomt, is dat je organisch materiaal toevoegt en daarmee het bodemleven voedt. Een bodem die oorspronkelijk compact en dicht is, wordt door organisch materiaal luchtiger, losser en ruller. Je krijgt een betere structuur, met veel meer lucht en ruimte. En dat betekent ook dat die bodem iets meer volume inneemt. Je kan dat soms goed merken in de zomer. Als het lange tijd droog is, dan kan de bodem wat dichtslibben en inzakken omdat het bodemleven tijdelijk minder actief wordt. Maar zodra het regent, zuigt het organisch materiaal zich vol water, zet het uit en werkt het als een spons. De bodem komt daardoor iets omhoog. Soms zie je zelfs barsten ontstaan, net zoals bij brooddeeg dat rijst. Wanneer je er dan over loopt, voelt het sponsachtig en veerkrachtig aan.

Ook dat hebben we al vaak kunnen observeren. Enkele dagen geleden nog, tijdens een project met de Bodempioniers, zagen we een heel duidelijk verschil tussen een stuk weide waar dieren voortdurend lopen en het stuk dat was afgezet en waar bomen en planten groeiden. In dat afgezonderde deel, waar de bodem met rust gelaten werd en voeding kreeg, lag de bodem zichtbaar hoger dan het betreden stuk waar de dieren de bodem voortdurend verdichtten. Het verschil bedroeg daar zeker vier à vijf centimeter. Dat komt dus puur door de structuur: een levende bodem heeft meer ruimte nodig, neemt meer volume in en komt daardoor lichter omhoog.

Maar dat wil opnieuw niet zeggen dat je mulchmateriaal zich opstapelt. Het is niet de mulch die bovenop blijft liggen en zo voor verhoging zorgt, maar het bodemleven dat actief wordt, gangen maakt en structuur creëert. Het is dus de kwaliteit van de bodem die verandert, waardoor die wat uitzet en hoger lijkt te liggen.

Waar gaat dat organisch materiaal naar toe?

En dan blijft natuurlijk de vraag waar al dat materiaal naartoe gaat. Want je voegt elk jaar opnieuw mulch toe, je composteert, en toch zie je de bodem niet jaar na jaar stijgen. Dat komt omdat je ook veel weghaalt. In een groentetuin oogst je intensief, je wiedt onkruiden en dat zijn allemaal stoffen die uit de tuin verdwijnen. Wat via de mulchlaag in de bodem terechtkomt, wordt door de planten opgenomen om te groeien, en uiteindelijk neem jij dat weg wanneer je tomaten, pompoenen of courgettes oogst. Ook onkruiden die je weghaalt, maken deel uit van die kringloop.

Daar komt nog bij dat je bodemleven zelf ongelooflijk veel organisch materiaal verbruikt. Regenwormen, insecten, schimmels, bacteriën: ze ademen, verteren en verbranden net zoals wij voedsel verbranden. Het is niet zo dat alles wat je toevoegt, in de bodem blijft zitten. Een groot deel wordt simpelweg omgezet in energie om het bodemleven actief te houden. Daarom moet je voortdurend nieuw materiaal blijven toedienen om dat proces draaiende te houden.

Conclusie

En dat alles samen verklaart waarom je bodem na al die jaren mulchen en composteren eigenlijk niet echt hoger ligt. Natuurlijk kan je merken dat stenen of kasseien in de loop van tientallen jaren enkele centimeters zijn weggezakt. En je ziet dat de bodem bij veel regen wat uitzet en tijdelijk hoger ligt. Maar dat zijn kleine verschillen van een paar centimeter en die zijn bijna verwaarloosbaar. Je zal nooit een merkbare ophoging hebben waardoor je tuin plots boven de rest uitsteekt of waardoor je met een ladder je groentebedden in zou moeten.

Dus komt je bodem omhoog door al dat mulchen en composteren? Nee, niet echt. Het materiaal dat je toevoegt, wordt opgenomen, opgegeten, afgebroken en opnieuw afgevoerd. Indirect kan je bodem wat hoger lijken omdat hij luchtiger en beter van kwaliteit wordt, maar dat effect is klein. Je kan dus perfect elk jaar dikke lagen mulch gebruiken en compost toedienen. Je bodem heeft dat nodig en verbetert er alleen maar door. Maar je tuin gaat er niet voelbaar hoger van worden.

Mijn conclusie is dan ook eenvoudig: blijf mulchen, blijf composteren, voed je bodem en stimuleer je bodemleven. Dan zal je merken dat het tuinieren in het voorjaar veel gemakkelijker gaat, zonder dat je na tien jaar met een laddertje je tuin in moet.

Wat je hierboven leest, is een transcriptie van de podcast. Deze tekst bevat de hoofdpunten van de opname, maar is altijd beknopter dan het origineel. Wil je het volledige verhaal, met alle details, dan kan je best de opname bovenaan beluisteren!

Wil je het in je auto, tijdens het sporten of tuinieren beluisteren, dan is het misschien handig om dit via mijn Spotify-kanaal te doen: Je Eigen Perfecte Tuin